Peerke Donders Lezing

En nog een WordPress site

Wie was Peerke Donders?

Peerke – Petrus – Donders (1809 – 1887) is een icoon. Een icoon van barmhartigheid, devoot katholicisme en wereldburgerschap. De eerste 32 jaar van zijn 77 jaren durende leven woonde en werkte Peerke in Nederland. De overige 45 bracht hij als missionaris in de orde van de Redemptoristen door in Suriname. Daar leefde hij onder slaven en melaatsen voor wie hij zich met hart en ziel inzette. In 1982 werd Donders zalig verklaard, in 2009 verscheen een documentaire over zijn leven: ‘Peerke Donders, zijn leven, zijn brieven’. Eveneens in 2009 opende in Tilburg het ‘Peerke Donders museum voor de naastenliefde’.

Peerke bij weefgetouw van zijn vaderDonders werd geboren in de Tilburgse wijk de Heikant. Zoals veel Tilburgers in het begin van de 19e eeuw, had zijn vader een weverij aan huis. Als twaalfjarige jongen zat ook Peerke al achter het weefgetouw. Daar droomde hij van een toekomst als priester. Een droom met weinig kans van slagen, want een priesteropleiding konden zijn ouders niet betalen. Wanneer hij later aan de slag kan als knecht op een priesteropleiding, lukt het hem om zelf die opleiding te volgen. Dan komt een bisschop langs, op zoek naar missionarissen voor Suriname. Peerke Donders is de enige die zich beschikbaar stelt. In 1842 vertrekt hij naar Paramaribo.

De eerste jaren werkt Peerke als kapelaan in deze stad, waar hij zich expliciet verzet tegen de wrede manier waarop de Hollandse slavenhouders met hun mensen omgaan.
Vervolgens wordt hij aan het werk gezet in de melaatsenkolonie Batavia. Het is een open plek in het oerwoud aan de Coppename-rivier. Melaatsen worden er onder dwang naar toe gebracht om te sterven. Hoewel Peerke Donders enkele malen terugkeert naar Paramaribo en reizen maakt naar indianen in het binnenland van Suriname, brengt hij het grootste deel van zijn leven in Batavia door. Na zijn dood wordt hij op het kerkhof van de melaatsenkolonie begraven. In 1900 verhuist zijn lichaam naar Paramaribo en wordt bijgezet in Sint Petrus en Paulus Kathedraal.

Peerke bij BosnegersOp dat moment is Peerke in Tilburg al uitgegroeid tot een volksheilige. In 1930 wordt zijn geboortehuisje herbouwd. Daarnaast verrijst een kapel en een processiepark. Een jaar eerder, in 1929, vertellen de ouders van het Tilburgse jongetje Lowieke Westland dat hun zoontje op wonderbaarlijke wijze is genezen. Lowieke had een ernstige wond aan zijn been. Zij verdween overnacht nadat het been was natgemaakt met water uit de put bij Peerke’s voormalige geboortehuis. Later zal dit wonder kerkelijk worden goedgekeurd en leiden tot Peerke’s zaligverklaring in 1982.

Voor een heiligverklaring verlangt de katholieke kerk twéé wonderen. In 2009 deed de Amsterdamse journalist en socioloog Herman Vuijsje een ludieke poging om het vermeende tweede wonder van Peerke bij de kerk onder de aandacht te brengen.

De roem en verering die Peerke ten deel valt, kent verschillende fases.
In de 19e eeuw werd het Tilburgse icoon vooral vereerd omwille van zijn stevige katholicisme, een vroomheid die zo krachtig bleek dat hij haar zelfs uitdroeg tot in het verre Suriname.
Peerke triomfator 2In de 20e eeuw verschoof de nadruk op Peerkes wonderbaarlijke krachten. Wie hulp zocht bij ziekte, armoede of dalende prestaties op school, vond steun en bemoediging in de Peerke Donderskapel aan de Heikant.
Vandaag ligt het accent weer elders. Steeds vaker fungeert Peerke ‘als patroonheilige voor de multiculturele samenleving’, zoals de Tilburgse volkskundige Paul Spapens het uitdrukt. Peerke’s onophoudelijke betrokkenheid bij de zwaksten in Suriname, is een bron van inspiratie voor mensen die zich ook nu nog inzetten in de strijd tegen honger, armoede en onrecht waar ook ter wereld.

In oktober 2009, tweehonderd jaar na Peerke Donders geboorte, ging in de Tilburgse bioscoop Cinecitta ‘Peerke Donders, zijn leven, zijn brieven’ in première. Deze bijzonder mooie documentaire, gemaakt door Ellen van Kempen en Lout Donders is een film waarin Peerke Donders van binnenuit wordt gevolgd.
Via fragmenten uit de vele brieven die hij vanuit Suriname naar Nederland schreef, reconstrueert Peerke als het ware zijn eigen leven. Donders en Van Kempen lieten in Suriname en in Nederland mensen aan het woord die verslag doen van hun fascinatie voor de Tilburgse priester.

poels fiets_webEveneens in oktober 2009 opende nabij het voormalige woonhuis van Peerke het schitterend vormgegeven ‘Peerke Donders Paviljoen, museum voor naastenliefde’. Behalve als museum over leven en werken van de historische Peerke, concentreert het paviljoen zich op de 7 Werken van Barmhartigheid. Dat zijn ‘de hongerigen te eten geven, de naakten kleden, de dorstigen te drinken geven, de doden begraven, de gevangenen bezoeken, de zieken verzorgen en bezoeken en de vreemden herbergen’. Daarom vindt de bezoeker er behalve het traporgeltje dat Peerke in Batavia gebruikte, ook de fiets waarmee broodpater Gerrit Poels elke ochtend brood wegbrengt naar de armste gezinnen in Tilburg.

Vanzelfsprekend kent Tilburg ook een Peerke Donders Vereniging, die sterk de nadruk legt op de Rooms Katholieke achtergrond van Peerke en jaarlijks een bedevaart naar Paramaribo en Batavia organiseert.




Theme Tweaker by Unreal